U Republici Srpskoj je Dan žalosti povodom 34 godine od početka tragičnog sukoba u BiH, odlučila je Vlada na inicijativu resornog ministarstva i Boračke organizacije.
Premijer Savo Minić istakao je da je Vlada proglasila 1. mart Danom žalosti u Srpskoj, jer smatra da se početak tragedije u BiH i ubistvo civila prije 34 godine ne može i ne smije slaviti.
U dijelu Federacije BiH, sa većinskim bošnjačkim stanovništvom, 1. mart se obilježava kao takozvani Dan nezavisnosti BiH, jer je tada održan nelegalni referendum o nezavisnosti i otcjepljenju BiH od SFRJ.
Dok je u Republici Srpskoj danas Dan žalosti u Federaciji BiH slave Dan nezavisnosti. Srbi u Republici Srpskoj 1. mart pamte po ubistvu srpskog svata Nikole Gardovića u Sarajevu, što je bio okidač za početak rata i tragičnih sukoba u BiH. Za srpski narod i Republiku Srpsku 1. mart nije, niti će ikada biti praznik, nego simbol početka tragičnih sukoba i stradanja u BiH ističe predsjednik Republike Srpske Siniša Karan.
“Tog dana na Baščaršiji je pala i nevina krv srpskog svata Nikole Gardovića, i ta istorijska činjenica obavezuje nas da ne pristajemo na nametanja i prekrajanje istorije. Istorijski potvrđene činjenice moramo uvijek iznova ponavljati da nam se ne bi ponovila stradanja”, ističe Karan.
Dan žalosti u Srpskoj proglasila je Vlada Srpske, a zastave su spuštene na pola koplja, sve kulturne manifestacije su otkazane, a sportski događaji prilagođeni Danu žalosti.
“Vlada Republike Srpske proglasila je 1. mart Danom žalosti, jer i nakon 34 godine smatramo da početak tragedije i ubistvo civila ne možemo i ne smijemo slaviti“, poručio je Minić.
Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić je upitao da li su im namjere možda ostale iste.
„Saučešće moralu i empatiji i svima koji slave ubistvo svata na Baščaršiji u Sarajevu 1. marta 1992. godine i početak rata. Kako god, jasan je duboki poremećaj osnovnih kriterijuma, što dugoročno sprečava uspostavljanje zajedničkih vrijednosti i raspiruje mržnju. Srpska će sve preživjeti!“, poručio je Stevandić.
Razlike su jasne, poručila je srpski član Predsjedništva BiH. Dok je u Srpskoj dan žalosti, a u drugom entitetu slavlje, to ukazuje i da su jasne razlike zbog čega u BiH nema zakona o praznicima.
„U Sarajevu 1. marta slave dan kada je u BiH počeo rat, dok je 21. novembar, dan kada je parafiran Dejtonski mirovni sporazum, obični radni dan. U Republici Srpskoj je dana, prvog marta, dan žalosti, a 21. novembra slavimo mir i dan kada je ratni sukob zaustavljen. Razlike su jasne – zato BiH i nema zakon o praznicima”, istakla je Cvijanovićeva.
Nakon 1. marta 1992. godine, uslijedila su masovna stradanja, a ne smije se zaboraviti ni masovni odlazak Srba iz Sarajeva nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma, podsjetio je Branimir Kojić, predsjednik Organizacije porodica zarobljenih i poginulih boraca i nestalih civila Srebrenice.
“Nije normalno da bilo ko očekuje da se to slavi kao nekakav dan nezavisnosti. U Sarajevu je pala prva žrtva i u pitanju je Srbin, a iz tog grada je protjerano 157.000 Srba. Danas su Srbi u Sarajevu svedeni na nivo statističke greške”, rekao je Kojić.
Podsjećanja radi, muslimani i Hrvati su na neustavnom referendumu 1. marta 1992. godine glasali za odcjepljenje od Jugoslavije. Referendum je održan bez učešća Srba. U trenutku dok je referendum još trajao, naoružani muslimani su ispred Srpske pravoslavne crkve pucali na srpske svatove. Od tada se u Federaciji BiH 1. mart slavi kao Dan nezavisnosti, dok se u Republici Srpskoj taj datum smatra početkom rata.
TV K3 (Foto: Arhiva TV K3)